Η αλλαγή ξεκινά όταν η δυσφορία υπερβαίνει την αυτοπροστασία.

Οι άνθρωποι συχνά αντιστέκονται στο να αναγνωρίσουν τα ελαττώματα ή τις βλαβερές τους συμπεριφορές, επειδή η παραδοχή τους είναι άβολη — προκαλεί ντροπή, φόβο, ενοχή ή άγχος. Το φυσικό τους ένστικτο είναι η αυτοπροστασία: να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους ή να ρίξουν την ευθύνη σε άλλους.

Η αλλαγή ξεκινά μόνο όταν ο πόνος ή οι συνέπειες της συνέχισης της παλιάς συμπεριφοράς γίνονται ισχυρότεροι από την ανάγκη τους να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Με άλλα λόγια, η δυσφορία του να παραμένει κανείς ίδιος γίνεται τελικά μεγαλύτερη από τη δυσφορία του να αντιμετωπίσει την αλήθεια για τον εαυτό του.

Παραδείγματα:

1. Συγκρούσεις στις σχέσεις

   - Ένα άτομο επικρίνει συνεχώς τον/την σύντροφό του και αρνείται να αναλάβει την ευθύνη.

   - Αρχικά, είναι πιο εύκολο να κατηγορήσει τον/την σύντροφο παρά να αναλογιστεί τη δική του συμπεριφορά.

   - Αλλά με την πάροδο του χρόνου, οι συνεχείς καβγάδες, η μοναξιά ή ο κίνδυνος απώλειας της σχέσης δημιουργούν τόση δυσφορία που δεν μπορεί πλέον να αποφύγει την αλήθεια. Σε αυτό το σημείο, η αλλαγή γίνεται δυνατή.

   
   

2. Συνέπειες στην εργασία ή στην κοινωνική ζωή

   • Κάποιος στη δουλειά αρνείται να αναλάβει τα λάθη του και ρίχνει την ευθύνη σε συναδέλφους.

   • Όταν οι επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις, οι χαμένες προαγωγές ή η ζημία στη φήμη συσσωρεύονται, ο πόνος της συνέχισης της ίδιας συμπεριφοράς υπερβαίνει την άνεση της αυτοδικαίωσης.

     
     

Με λίγα λόγια: οι άνθρωποι προσκολλώνται στην αυτοπροστασία — (υπεράσπιση, άρνηση, προβολή) — επειδή φαίνεται ασφαλές. Η αλλαγή ξεκινά όταν το “κόστος” του να παραμένει κανείς ίδιος γίνεται πολύ μεγάλο για να αγνοηθεί.

Γι’ αυτό η αυτογνωσία συχνά έρχεται μετά από επαναλαμβανόμενες συνέπειες ή επαναλαμβανόμενους στοχασμούς. Είναι το σημείο καμπής όπου η αποφυγή σταματά να λειτουργεί.